1. روستاگل
  2. /
  3. نشو و نما

پرتقال

2022 Apr

پرتقال

پرتقال در همه جای دنیا از جمله، آسیای غربی و شرقی، آفریقا، آمریکای شمالی و جنوبی، اروپا، اقیانوسیه رشد می کند. پرتقال درختی همیشه سبز با ریشه های کم عمق و ارتفاع حدود ۶ تا ۱۳ متر است. شاخه های آن گاهی خاردار هستند.

نکات کلیدی درخت پرتقال
نام – Citrus sinensis
خانواده - Rutaceae
نوع - درخت میوه

ارتفاع - 16 تا 32 فوت (5 تا 10 متر)
خاک - زهکشی خوب، شنی و غنی
قرار گرفتن در معرض - آفتاب کامل
شاخ و برگ - همیشه سبز
گلدهی - فروردین تا تیر
برداشت - زمستان

درخت پرتقال درختی همیشه سبز است با برگ های سبز و گل های سفید و اگر در شرایط مناسبی کاشته شود، می ‌تواند به ارتفاع 9 تا 10 متر برسد. برگ ‌های بیضی شکل درخت پرتقال به صورت متناوب روی ساقه گیاه قرار می ‌گیرند. طول هر برگ 4 تا 10 سانتیمتر است. این درخت از بهار تا پاییز به گل می ‌نشیند و میوه ‌ها و شکوفه‌ های سفید رنگ آن بسیار معطر هستند. درخت پرتقال متعلق به خانواده سدابیان، «Rutaceae» است و تنه کوتاهی با شاخه‌ های خاردار دارد.
ریشه پرتقال از جنوب غربی آسیا (هندوچین) و برای اولین بار در جنگل ‌هایی در بلندی ‌های چین، به ارتفاع 400 تا 800 متر، پیدا شده است.

زمانی‌که رشته کوه‌ها برای تغییر آب و هوا به اندازه کافی مرتفع بودند، در حدود میلیون‌ها سال پیش، با ضعیف شدن بادهای موسومی، از رطوبت هوا کاسته شده و آب و هوا خشک‌تر شد. این وضعیت باعث گسترش درختان مرکبات از سمت جنوب شرقی آسیا گردید، جایی که گونه‌های جدید برای انطباق با زیستگاه‌های مختلف تکامل یافتند.

پرتقال یک میوه پیوندی و منبع ویتامین C است که در دوران باستان احتمالاً با پیوند نارنگی و دارابی پرورش داده شد.
معروفترین گونه اصلاح شده درخت پرتقال، تامسون است، بیروت نیز یکی از معروفترین مکان‌های پرورش آن درجهان است که پرتقال بیروت آن نیز معروف است.
ویژگی های پرتقال اولیه: کوچک، تلخ و پر هسته. این نوع پرتقال با مهندسی ژنتیکی و انتخاب نوع کود بهتر و کافی، درشت تر و شیرین تر شده است.
پرتقال یکی از قدیمی‌ترین میوه‌هایی است که بشر از آن استفاده می‌کرده‌است و در حدود ۵۰۰ سال قبل از میلاد مسیح کنفوسیوس از آن نام برده‌است. در حال حاضر بیشتر از ۲۰۰ نوع پرتقال در آمریکا کشت می‌شود.
نام این میوه هم داستان جالبی دارد. واژه فرانسوی «Orange» از کلمه نارنگ در زبان سانسکریت و کلمه نارنج در زبان فارسی ریشه گرفته است. اما کلمه پرتقال که در بعضی از کشورها از جمله ایران استفاده می‌ شود از نام کشور پرتغال گرفته شده است. تاجران پرتغالی نوع شیرین این میوه را از هندوستان به دیگر کشورها صادر می‌ کردند و این درخت را به همراه خود به بسیاری از کشورها و مستعمره‌ هایشان بردند و به برای همین هم در بسیاری از زبان‌های دنیا (یونانی،رومانیایی، ترکی، ایرانی، عربی، بلغاری، گرجی و زبان جنوب ایتالیا) امروزه هنوز لغت میوه پرتقال با کشور پرتغال تشابه اسمی دارد.
درحال حاضر برزیل، چین و هند بزرگترین تولید کنندگان پرتقال درجهان هستند.

شرایط نگهداری:
درخت پرتقال را می ‌توان در باغ‌ ها و باغچه ‌ها و حتی گلدان پرورش داد. این گیاه به آب و هوای معتدل و نور مستقیم خورشید احتیاج دارد. محیط ‌های استوایی و نیمه استوایی که تابستان‌ های قدرتمندی دارند، بهترین شرایط رشد را برای درخت پرتقال فراهم می‌ کنند. کمترین دمایی که درخت پرتقال قادر به تحمل آن است حدود 5– درجه سانتیگراد است. درخت پرتقال بالغ می‌ تواند دمای 3– درجه سانتیگراد را نیز تحمل کند اما به طور کلی دمای تابستان برای این درخت باید 12 تا 38 درجه سانتیگراد و دمای زمستانی 1 تا 10 درجه سانتیگراد باشد. بهترین محدوه دمایی برای این درخت ۲۵ تا ۲۸ درجه سانتیگراد است.

میزان آبیاری
بهترین منطقه برای کاشت درخت پرتقال جایی است که بارش سالیانه باران در آنجا بین 101 تا 152 سانتیمتر باشد اما در محیط‌ هایی با بارش سالیانه باران به اندازه 12 تا 50 سانتیمتر، حداقل شرایط آبیاری برای رشد درخت پرتقال در باغ و باغچه فراهم است. در صورتی که درخت پرتقال در گلدانی خارج از خانه قرار دارد، باید با خشک شدن سطح خاک گلدان اقدام به آبیاری کرد همچنین مراقب بود که آب زیر گلدان راکد باقی نماند. زمانی که آب و هوای خارج از خانه گرم باشد، تبخیر آب از گلدان افزایش می‌ یابد، بنابراین لازم است آبیاری منظم انجام شود تا گیاه رشد مناسبی داشته باشد. در فصل زمستان تا وقتی درخت میوه دارد، باید آبیاری پیوسته را ادامه داد اما بعد از آن، میزان آبیاری کم می ‌شود.
به طور کلی درخت پرتقال جوان برای حفظ ریشه در حال رشد باید به طور منظم آبیاری شود. درخت بالغ بسته به آب و هوا و نوع خاک به هفته‌ ای یک تا دو بار نیاز به آبیاری دارد در هوای گرم و خاک‌ های شنی نیاز به آبیاری بیشتر می‌ شود و طبیعتاً در ماه‌ های خنک مقدار آبیاری کاهش می ‌یابد.

نور
این درخت برای رشد و داشتن میوه‌ های باکیفیت به نور فراوان و مستقیم خورشید نیاز دارد. اگر این گیاه در گلدان کاشته شود بهتر است حداقل روزانه 6 تا 8 ساعت نور مستقیم خورشید را دریافت کند. این درخت با نور کمتر هم زنده می ‌ماند اما نور کم باعث می‌ شود درخت یا میوه تولید نکند و یا میوه‌ ها بسیار کوچک باشند.

خاک مناسب
خاک مناسب برای رشد درخت پرتقال خاک شنی یا لومی خوب زهکشی شده با PH خنثی یا اسیدی است. مخلوطی از ۱۵ درصد ماسه، ۱۵ درصد خاکبرگ جنگلی، ۲۵ درصد کود پوسیده دامی و ۴۵ درصد خاک باغچه برای کاشت این درخت ایده آل است. برای تولید میوه با کیفیت می ‌توان در فصل رشد درخت از ۵۰۰ گرم تا ۱ کیلوگرم کود نیتروژنه استفاده کرد. این کود باید حتماً حاوی فسفر و پتاسیم باشد.

کود دهی
در فصل بهار باید توجه ویژه ای به بحث کود دهی داشته باشید کود باید به صورت یکنواخت در زیر سایه سار درخت پخش گردد، و کود با چند سانتی متر عمق در خاک اختلاط شود. پس از انجام این کار باید درخت را به آرامی آبیاری کنید. امکان پرورش این درخت در خانه نیست اما نوعی پرتقال زینتی به نام کامکوات را میتوان در خانه رشد داد.

نحوه تکثیر
برای تکثیر درخت پرتقال از سه روش کاشت دانه، قلمه زدن و پیوند استفاده می ‌شود. در روش کاشت دانه، عموماً پرتقال ترش تولید می‌ شود اما برای بدست آوردن پرتقال شیرین دو روش دیگر کاربرد دارد.

در روش کاشت دانه ابتدا دانه پرتقال را از میوه جدا و تمیز کرده، سپس دانه ‌ها را در لیوان آب انداخته، دانه‌ هایی که روی سطح آب می ‌آیند دور انداخته می ‌شوند و باقی دانه ‌ها برای کاشت انتخاب می‌ شوند. قبل از کاشتن دانه لازم است یک یا دو ساعت آن را خیساند و بعد در گلدان مناسب کاشته می‌ شوند. بهتر است در هر گلدان فقط یک دانه پرتقال کاشته شود همچنین از خاک خوب زهکشی شده و حاوی کمپوست استفاده شود. پس از کاشت دانه آبیاری انجام می‌ شود و گلدان در جایی گرم و روشن و در دمای 13 تا 16 درجه سانتیگراد قرار می ‌گیرد. بعد از گذشت 6 تا 8 هفته دانه جوانه خواهد زد. لازم به ذکر است که بهترین زمان کاشت دانه اوایل بهار و در محیط داخل خانه یا گلخانه است. رطوبت خوب خاک، عامل حیاتی در دوران جوانه زنی دانه پرتقال است. از هر دانه پرتقال یک نهال به وجود می ‌آید.
درختانی که از دانه شروع به رشد میکنند ، عمر کوتاه دارند و مستعد پوسیدگی میباشند اگر هم از این مصیبت ها جان سالم در ببرند، تا 15 سال هیچ گونه تولید میوه ای ندارند. پس بهتر است از روش قلمه زدن استفاده کنید.
برای قلمه زدن درخت پرتقال باید قلمه را در اواخر بهار یا اوایل تابستان از درخت جدا کرد، بدین ترتیب احتمال موفقیت قلمه بیشتر می‌ شود. باید شاخه ‌ای از درخت انتخاب شود که جوان و چوبی باشد. برای افزایش سرعت ریشه زایی قلمه، انتهای آن را در محلول ریشه زایی قرار می ‌دهند سپس قلمه را در گودال به عمق 3 سانتیمتر می ‌کارند بعد از آن گلدان آبیاری می ‌شود. لازم است که گلدان قلمه را کاملاً با یک پلاستیک پوشاند تا فضای گلخانه برای آن شبیه سازی شده و خاک گلدان خشک نشود. پس از چند روز پلاستیک دور آن را به تدریج برداشته می ‌شود تا قلمه بتواند با شرایط آب و هوای محیط سازگاری پیدا کند. بهترین زمان برای برداشتن پلاستیک دور گلدان یک هفته بعد از افزایش طول قلمه به اندازه 3 سانتیمتر است.

در روش پیوند زدن ارتفاع توصیه شده برای انجام پیوند و استقرار پیوندک بر روی پایه، ۲۰ تا ۳۰ سانتیمتری از سطح زمین است. محل استقرار پیوندک روی پایه باید سطحی صاف و یا اندکی محدب باشد تا پیوندک به خوبی بر روی سطح پایه چسبیده و ارتباط ارگانیکی را با آن برقرار کند. لازمه موفقیت در اجرای پیوند، انتخاب جوانه ‌های سالم و قوی از درخت پرتقال مورد نظر است. این روش نیاز به تبحر زیادی دارد و برای افراد مبتدی مناسب نیست.

آفت ‌ها و بیماری ‌ها
بیماری‌ های قارچی تنه درخت، پسوروسیس پوسته، شته سیاه، کپک دوده‌ ای، قارچ سیاه آلترناریا، ریز برگی مرکب، شانکر باکتریایی، لکه سیاه مرکبات، بیماری لکه برگی مرکبات، ویروس لپروز، کنه، شپشک سپردار، شپشک آرد آلود، شته، پروانه برگخوار مرکبات و عسلک مرکبات از جمله بیماری‌ ها و آفت ‌های رایج در این درخت هستند. البته معمولاً بیشترین عامل از بین رفتن درختان پرتقال سرمازدگی است.

اگر میخواهید درختانتان از شر این آفات در امان بمانند باید هر ساله قبل از فصل بهار درختانتان را سمپاشی کنید. برای سمپاشی باید دقت کنید، قبل از سمپاشی گیاه را آبیاری کرده باشید، و همچنین بایستی اطلاعاتی مثل سن گیاه و خاک و نوع آبیاری را در نظر بگیرید.

باروری: اگر درختان پرتقال قدیمی شما ، تولید محصول مناسبی ندارند، باید یک آزمون از خاک باغتان بگیرید. با این کار نسبت کودی که نیاز دارید مشخص میگردد. سمپاشی برگ ها نیز باید یک یا دو بار در سال انجام شود.
هرس: درخت پرتقال، جزو درخت های زینتی نیست که برای شکل دادن و زیبایی هرس شود .برای هرس این درخت، باید هر شاخه ای که حدود پنجاه سانتی متر یا کمتر از زمین کنده شده است به علاوه شاخه های شکسته و مرده را هرس کنید.

انواع پرتقال:
خونی
ماندارین
بیروتی
تامپسون
والنسیا

جالب است بدانید که:
-کنفوسیوس فیلسوف چینی که نزدیک به 3000 سال قبل زندگی می ‌کرده درباره میوه پرتقال مطالبی نوشته است.
-در حال حاضر بیش از 200 گونه مختلف پرتقال در جهان به صورت صنعتی و در مقیاس زیاد کشت می‌ شود.
-میوه پرتقال در اوایل ورود به اروپا تنها مختص خانواده ‌های سلطنتی و ثروتمندان بود.
-گفته می ‌شود میوه پرتقال میوه محبوب لوئی چهاردهم پادشاه فرانسه بوده است.
-برزیل با تولید یک سوم پرتقال جهان، بزرگ‌ ترین تولید کننده میوه پرتقال در دنیا است.
-پوست پرتقال یک سم طبیعی دفع کننده آفاتی مثل حلزون است.
-درخت پرتقال در شرایط آب و هوای مناسب می ‌تواند بیش از 50 سال عمر کند.
-از چوب درخت پرتقال برای پدیکور و مانیکور کردن استفاده می ‌شود.
-هر درخت پرتقال در حدود 60 هزار گل می‌ دهد که از این تعداد فقط یک درصد به میوه تبدیل می‌ شوند.
-عطر میوه پرتقال سومین رایحه محبوب دنیا است. عطر شکلات و وانیل دو رقیب پرتقال هستند.

منابع:

https://poponik.com/orange-tree-article/
https://itresan.com/214434/%D8%A2%DB%8C%D8%A7-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%AF-%D9%BE%D8%B1%D8%AA%D9%82%D8%A7%D9%84-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D9%88-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D8%AC%D8%A7-%D8%A8%D9%87%E2%80%8C/

https://pinfopedia.org/fa/product/plant-orange-tree/

https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D8%AA%D9%82%D8%A7%D9%84

https://anjirstore.ir/orange-tree/

https://www.nature-and-garden.com/gardening/orange-tree.html

 

نویسنده:مریم پویا

دیدگاه ها
درج دیدگاه