1. روستاگل
  2. /
  3. نشو و نما

سیب

2022 Apr

سیب

این درخت یکی از نمادهای مادر زمین است و در فرهنگ ایرانی نماد سلامت میباشد،بومی آسیای مرکزی و مهمترین تولید باغی در ایران به حساب می آید. از این میوه برای تازه خوری، کمپوت، مربا و … استفاده می شود.

درخت سیب؛ (با نام علمی: M. pumila) درختی از گروه گلسرخیان بوده و در سراسر دنیا به داشتن میوه‌ای شیرین و گوشتی معروف است.
در برخی از رده بندی ها، شمار گونه های آن به ۳۳ گونه بالغ می شود.
از بين انواع سيب می توان به واريته های سيب سرخ، سيب طلایی، سيب مكينتاش، سيب امپراتور و ... اشاره كرد.
در سال ۲۰۱۸، حدود ۸۶ میلیون تن سیب در سراسر جهان به عمل آمد؛ که تقریباً ۴۵٪ از این مقدار را چین تولید کرده بود. ایالات متحده با بیش از ۶٪ تولید، دومین تولیدکنندهٔ مهم دنیا بوده‌است. ترکیه جایگاه سوم و ایتالیا، هندوستان و لهستان مقام‌های بعدی را داشته‌اند. سیب معمولاً به صورت خام مصرف می‌شود، اما در بسیاری از غذاها (بویژه دسرها) و نوشیدنی‌ها هم استفاده می‌گردد. در میان عوام آثار مثبت بسیاری به سیب نسبت داده می‌شود. با این حال پروتئین‌های متفاوت موجود در سیب دو نوع آلرژی را سبب می‌شوند.

کاشت درخت سیب؛ در همه جای دنیا به دلیل استفاده از میوه آن است. آسیای مرکزی را می‌توان زادگاه این درخت نامید. در آن منطقه هنوز هم گونه وحشی این گیاه، مالوس سیورسی، یافت می‌شود. كيفيت محصول سيب طی هزاران سال و از طريق اصلاح نژاد به طور چشمگيری بهبود يافته است.
جالب است بدانید که سیب در برخی فرهنگ‌ها از اهمیت مذهبی و اساطیری بالایی برخوردار است؛ از جمله فرهنگ اهالی اسکاندیناوی، یونان و مسیحیان اروپایی قدیم. سیب همچنین یکی از سین‌های اصلی هفت‌سین است.
سیب بر سر سفره هفت سین، نمادی از تندرستی و زیبایی است. همچنین سیب را که راز و رمز آن عشق و زایش است و نمودی از هدیه الهی به بنده، بر سر هفت سین می‌‏نهند تا مورد لطف خدا قرار گیرند و از رزق و روزی بهشتی نصیبشان شود و دوستی خدا شامل حالشان شود.

سیب یکی از خوشمزه ترین میوه هایی است که کاشت آن در ایران هم مرسوم است، در اکثر مناطقی که آب و هوای خنک داشته و دارند، سیب غذای بسیار مهمی است. یکی از ویژگی های سیب آن است که می توان آن را مثل مرکبات مدتی انبار کرد بدون این که خاصیت هایش را از بین برود.

تاکنون بیشتر از 7500 نوع سیب شناخته شده است، این انواع، در مناطق نیمه حاره، معتدل، فراشمالگانی دیده می شود، درختان سیب نمی توانند در آب و هوای گرم گلدهی داشته باشند. درخت سیب کوتاه است، و شاخه هایش بدون تیغ و با برگ های ساده، با لبه دالبر، راس تیز و کوتاه و شکل تخم مرغی می باشند. کاسه گل آن کرک دار و گلبرگ هایش بیضی شکل اند.

برای کاشت نهال سیب، خوب است بدانید که ارتفاع درخت بالغ سیب، 6 تا 9 متر نیز‌ می‌ رسد. ازدیگر نکاتی که به هنگام کشت این محصول باید بدانید این است که درخت سیب، در هنگام کشت، اندازه و شکل و تراکم شاخه‌هایش با انتخاب ساقه زیرزمینی و روش برش آن تعیین می‌شود.

برگ‌ها در این درخت متناوب به رنگ سبز تیره و شکل تخم مرغی ساده با حاشیه‌های دندانه‌دار بوده و در زیر خود دارای کرک هستند. برای درختان سیب، چهار نوع شاخه با نام‌های نرک، لامبورد، براندی و سیخک (اسپور) در نظر گرفته می‌شود. اسپورها شاخه‌های کوتاهی با طول بین ۳ الی ۷ سانتیمتر بوده و در سال دوم در نوک شاخه، جوانه‌های زایشی تولید می‌کنند.

خاک مناسب درخت سیب:
سیب در انواع مختلف خاک ها به خوبی رشد می کنند ولی خاک هایی که بافت سبک و متوسط دارند برای رشد این درخت مناسب ترند. فاصله مطلوب برای کات درختان سیب بسته به شرایط محیطی متفاوت است، اما در صورتی که باغبان بخواهد باغ را با آبیاری قطره ای اداره کند، تعداد درختان می تواند از 120 اصله درخت تا 1500 اصله درخت در هکتار متفاوت باشد.

آبیاری درخت سیب:
برای رشد سیب 600 تا 1000 میلی متر بارندگی در طول سال کافی است، با توجه به تراکم و چیدمان درختان سیب میزان آبیاری آن ها به شکل سالانه با یکدیگر متفاوت است (بین 6.2 تا 26 متر مرکب برای هر درخت). مقدار روزانه مصرف آب برای هر درخت حداکثر 25 تا 200 لیتر در روز است. دوره رشد درخت سیب (بین 170 تا 210 روز) از نظر آبیاری شامل چهار مرحله ی گل دهی، تشکیل، ایجاد جوانه های گل و مرحله رسیدن میوه است.

آب و هوای مناسب درخت سیب:
سیب درختی میوه ای همیشه سبز نیست و خزان دار است. این درخت در اقالیم سرد معتدل در دو نیمکره جنوبی و شمالی رشد می کند اما امروزه با اصلاحات ژنتیکی این درخت در تمام مناطق 5 قاره رشد می کند. درجات زیر صفر و طول مدت سرما، بسته به نوع و رقم سیب می تواند به گل ها و جوانه های آن آسیب بزند.
کود دهی درخت سیب:

کود های ازته برای درختان سیب ضروری هستند زیرا مصرف ازت خاک توسط این درختان بالاست. کود های شیمیایی را نمی بایست در زمان کاشت در چاله ریخته شوند زیرا باعث سوختن و از بین رفتن ریشه می شوند.
انواع روش کاشت سیب:
کاشت نهال سیب؛ به پنج روش انجام می‌گیرد:

بذر
قلمه زنی
خواباندن
پاجوش
پیوند

۱.کاشت درخت سیب از طریق بذر:
در این روش شما باید ابتدا بذر سیب را تهیه کنید. خیلی راحت می‌توانید خودتان این کار را انجام دهید. فقط لازم است میوه Apple tree، را به دو قسمت تقسیم کنید و دانه‌های درون آن را خارج کرده و در یک دستمال خیس قرار دهید. حال شما باید دستمال را درون یک پلاستیک گذاشته و به مدت یک ماه در یخچال نگهداری کنید. وقتی دانه‌ها شروع به جوانه زدن کردند، باید آن‌ها را درون یک گلدان بکارید. آبیاری مرتب فراموش نشود. وقتی بذر جوانه زده سر از خاک بیرون آورد و تا حد معینی رشد کرد، نوبت آن رسیده است که آن را به زمین اصلی منتقل کنید.
۲.کاشت نهال سیب به روش قلمه زنی:
می‌توان گفت این روش، راحت‌ترین روش کاشت سیب، نسبت به دیگر روش‌ها است. در این روش شما فقط لازم است که با چاقویی تیز، شاخه‌ای را از درخت جدا کرده و این قلمه را در گودالی که در خاک ایجاد کرده‌اید کاشته و آبیاری کنید. اگر بخواهید امر ریشه زایی را تسریع نمایید، در این روش می‌توانید از هورمون‌های ریشه زایی نیز استفاده کنید.

۳. کاشت درخت سیب به روش خواباندن:
در این روش قسمتی از شاخه گیاه، با ارتفاعی مناسب، در خاک کاشته می‌شود. ابتدا شما باید در خاک گودال ایجاد کنید و بعد شاخه را در آن قرار داده، سپس روی آن را با خاک مناسب و نرم بپوشانید. پس از گذشت مدت زمانی، شاخه ریشه دار شده و شما باید در این مرحله شاخه را از قسمتی که در خاک قرار دارد جدا کنید.

۴.پرورش درخت سیب از طریق پاجوش:
این روش برای کاشت سیب نیز بسیار آسان ‌است. شما در این روش باید پاجوش‌هایی را که در کنار درخت رشد می‌کنند از خاک بیرون آورده و سپس آن‌ها را در زمین اصلی و در یک گودال بکارید. اگر اندازه پاجوش‌های شما خیلی کوچک هستند، می‌توانید برای کاشت از گلدان نیز استفاده کنید.
۵.کاشت درخت سیب از طریق پیوند:
در روش پیوند باید یک شاخه از درخت سیب؛ را به عنوان پایه انتخاب کرده و به آرامی یک شکاف به شکل T انگلیسی بر روی آن ایجاد کنید. حال با پشت چاقوی پیوندزنی، پوست را بلند نموده و جوانه را در داخل آن قرار دهید. یادتان باشد که انتهای محل را با نخ پنبه و یا پوست درخت نارون ببندید. بعد از گذشت 10 تا 12 روز می‌توان تشخیص داد که آیا پیوند شما موفقیت آمیز بوده است یا خیر. بعد از رشد پیوندک، شما باید باقی مانده‌ی پایه را برش داده و آن را به قیم ببندید.

یکی از فاکتورهای تأثیرگذار در کاشت سیب، رعایت فاصله مناسب خواهد بود. به طور کلی می‌توان گفت برای نهال میوه، فاصله درختان معمولا در حالت استاندارد 5 متر و فاصله ردیف‌ها 8 متر‌ ‌است؛ ولی ایده آل‌ترین حالت، 8 متر در 10 متر است.

آفات و بیماری های درخت سیب:
کرم سیب، لیسه سیب، کرم سفید ریشه، سوسک شاخه بلند رزاسه، سرخرطومی سیب و شته مویی سیب از جمله آفات سیب هستند که برای مقابله با آن ها می توان از سموم شیمیایی استفاده کرد. سفیدک سطحی سیب، لکه سیاه سیب، شانکر سیتوسبورایی سیب از بیماری های شایع درخت سیب هستند که با مراقبت، هرس و کود دهی به موقع می توان از آن ها پیشگیری نمود.
برای تشکیل دمای مناسب درخت سیب، و مانعی جهت ایجاد علف‌ های هرز در اطراف درختان، می بایست از تاب خوردن مالچ به اطراف درختان خود استفاده کنید.
وجود علف‌های هرز مانع رشد درخت‌ می‌شود و باید آن‌ها را از بین برد.
هنگام مشاهده آفات، از سموم مناسب و به اندازه مناسب استفاده کنید؛ چون مصرف بیش از حد سم باعث سوزاندن و از بین رفتن درخت‌ می‌شود.

هرس
به منظور هرس کردن درخت سیب، باید شاخه‌های جوان باردار شده را از درخت جدا کرده تا شاخه‌های دیگر بتوانند جانشین آن‌ها شوند. برای جلوگیری از پیری زودرس درخت، باید حتماً عمل هرس کردن، به موقع و به روشی صحیح انجام شود. درخت پیر، میوه‌هایی ریز و نامرغوب تولید خواهد کرد.

زمستان، بهترین زمان برای هرس درخت سیب، است. در این زمان برگ‌ها ریزش کرده‌اند و شرایط مناسب ‌است. یادتان باشد شاخه‌ای را که‌ می‌خواهید هرس کنید، کاملاً از انتها بریده و چیزی از آن در محل باقی نماند.

در سال اول کاشت درخت سیب؛ وقتی گیاه فقط یک ساقه طویل ‌است، حین هرس باید تا حدود 80 سانتی متر اندازه ی آن باشد که آن را هرس نمایید، به دلیل اینکه ساقه‌های اصلی درخت سیب در زمستان دوم تشکیل خواهند شد. درخت سیبی، که فقط 5 سال دارد لازم نیست هرس شود و شما باید فقط ترکه‌های شاخه‌ها را کم کنید تا از در هم رفتگی و انبوهی آن‌ها جلوگیری به عمل آید. در انتها بدانید که برای درخت سیب، دو نوع هرس فرم و هرس باردهی وجود دارد و از نظر زمانی نیز هرس زمستانه و هرس تابستانه داریم.

ارقام ایرانی سیب
تعدادی از ارقام سیب‌های بومی ایران عبارتنداز:

سیب گلاب (گلاب اصفهان، گلاب تربت حیدریه، گلاب شهریار، گلاب شیراز، گلاب کهنز، گلاب صحنه)
سیب مشهد (سیب عباسی مشهد، نارسیس مشهد، پاییزه زرد مشهد، دیررس مشهد، مربایی مشهد، سیب اخلمد مشهد، سیب علی موری خراسان)
سیب اردبیل (اردبیل۱، اردبیل۲)
سیب اهر (اهریاشکی، سیب تابستانه اهر)
تبریز (سیب شیخ احمد تبریز، شیشه‌ای تبریز)
سیب مراغه (سیب مشهدی نوری مراغه)
آزایش اصفهان
نایون ارنگه
سیب خورسیجان
قرمز رضائیه
سیب سلطانی شبستر
انگلیسی شیراز
اوغاز شیروان
سیب قندک کاشان
سیب حاجی کرج
زنوز مرند
کولی محلات
(آلماسی، سیب بشقابی باخی، سیب حیدرزاده (قره یاپراق)، خلخال، دریان، روئین، سلطانی، شفیع‌آبادی، شمیرانی، گلشاهی، گمی آلماسی، قارپوزآلما، قندک)

سمی بودن دانه
دانهٔ سیب حاوی مقدار کمی آمیگدالین – نوعی قند و ترکیبی از سیانور – است که با نام گلیکوزیدهای سیانوژنیک شناخته شده‌اند. خوردن مقدار کمی از دانهٔ سیب هیچ تأثیری ندارد، اما خوردن مقدار خیلی زیاد آن واکنش‌های شدیدی ایجاد می‌کند. فقط یک مورد، مسمومیت کشندهٔ حاصل از خوردن دانه سیب شناخته شده‌است؛ در این مورد، فردی یک فنجان دانهٔ سیب را جوید و قورت داد. ممکن است تا آشکار شدن اثر سم چند ساعت طول بکشد، چرا که گلیکوزیدهای سیانوژنیک قبل از آزاد شدن یون سیانور باید هیدرولیز شوند. در هر حال خوردن دانهٔ سیب مقداری مادهٔ سمی سیانید وارد بدن می‌کند و بار تحمیل شده به کبد و کلیه‌ها را، برای پاک‌سازی آن افزایش می‌دهد.

منابع:


https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B3%DB%8C%D8%A8


http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/taxon.pl?410495


https://ariyanahal.ir/%DA%A9%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%AF%D8%B1%D8%AE%D8%AA-%D8%B3%DB%8C%D8%A8/


https://poponik.com/apple-tree/


https://www.almanac.com/plant/apples

نویسنده:مریم پویا

دیدگاه ها
درج دیدگاه